برخی اصطلاحات اپيدميولوژی :
عفونت:
بروزوگسترش يا تكثير يك عامل عفوني بيماري زا به بدن انسان يا جانوران را عفونت گويندكه مي توانند منجر به بيماري شود يا بصورت مختلف استقرار بدون نشانه باليني پنهان يا همراه با نشانه باليني مي باشد حاصل عامل بيماري درون بدن فرد عامل وجود دارد ولي سيستم بدن نتوانسته عامل را از بين ببرد و فرد فاقد علائم بيماري و عامل را منتقل مي كند.
آلودگي:
وجود عامل بيماريزايي عفوني در سطح بدن، لباس، وسايل بستر خواب لوازم جراحي با پانسمان يا ديگر لوازم بي جان يا روي مواد غذايي وآلودگي ميكروبي مي گويند.
ميزبان:
انسان يا حيوان مانند پرنده یا بند پا كه جايي براي جايگزيني يا ادامه زندگي عامل بيماري زيايي عفوني به صورت طبيعي باشد يعني منحصر به فرد باشد. مثل سرخك و اوريون.
ميزبان نهايي يا اوليه: اگر عامل بيماري زا در بدن ميزبان به دوره بلوغ، جنسيت يا تكثير برسد، ميزبان نهايي يا اوليه ناميده ميشود.
ميزبا ن ثانوي يا واسطه اي: ميزبا نهايي را كه عامل عفوني يا انگلي حالت غير جنسي یالازوی خود را در بدن آنها بگذارنند ميزبان ثانوي يا واسطه اي مي نامند.
ميزبان انتقالي: ميزبا ن وقتي انتقالي است كه عامل زنده بيماري زا بدون آنكه تكامل يابد در بدن عامل زنده مي مانند.
همه گيري يا اپيدمي:
همه گيري يا اپيدمي عبارت است از بروز غير معمول بيماري در يك جامعه يا منطقه يا رويداد غير معقول رفتارهاي مر تبط با سلامتي مانند سيگار كشيدن يا ديگر وقايع مر تبط با بهداشت مانند سوانح و حوادث آمار را به پيش از رويداد پيش بيني شده باشد مانند اپيدمي سرخك يا بيماري هاي عفوني ديگر يا بيماري هاي غير واگير مانند سرطان و بيماري هاي قلبي- عروقي.
بو مي يا آند ميك:
بومي يا آندميك مو قعي است كه بيماري يا عامل بيماريزا به طور پايدار در يك منطقه جغرا فيايي يا گروه جمعيتي وجود داشته باشد بدون آنكه از خارج به آن واردشده باشد.
يك بيماري آندميك در صورت مسا عد شدن شرايط مي تواند به حالت اپيدميك در آيد. مانند هپاتيت A و حصبه يا برعكس با تدابير پيشگيري از حالت آندميك خارج شود.
اسپراتيك يا تك گيري:
واژه اي مستقل به معني تك گيري يا پراكندگي است يعني موارد بيماري به طور نا منظم و پرا كنده، گاه وبيگاه و به صورت نادر بروز ميكند.موارد بيماري بسيار كم واز نظر زماني با فا صله زياد هستند و از اين كمتر به نظر مي آيد كه با يكديگر مرتبط باشند و نمي توان به يك منبع مشترك براي آنها رسيد مانند بيماري كزاز و فلج اطفال اگر شرايط براي انتشار بيماري مناسب باشد يك مورد انفرادي مي تواند آغاز يك همه گيري باشد.
پاندميك يا جهاني:
بيماري همه گيري است كه بطور معمول نسبت زيادي از جمعيت را دچار مي كند و در يك منطقه جغرافيايي گسترده مانند: بخشي از يك كشور يا قاره روي ميدهد مانند: پاندمي آنفولانزا يا وبا.
عفونتهاي بيمارستاني:
عفونت اكتسابي در بيمارستان عفونتي است كه از بيمارستان يا ديگر مراكز مرا قبتهاي بهداشتي سر چشمه مي گيرد.اين عارضه اختلال تازه اي ايجاد مي كند كه ربطي به بيماري اوليه ندارد و با اقامت در بيمارستان يا مركز بهداشتي مرتبط است. يعني اين عفونت در زمان پذيرش بيمار در بيمارستان وجود نداشته و بقاياي عفونت مر بوط به پذيرش قبلي در بيمارستان نيست. عفونت بيمارستاني شامل عفونتهاي است كه دربيمارستان حاصل شده ولي بعد از تلخيص آشكار ميشود يا در بين كاركنان بهداشتي، درماني شيوع مي يابد مانند عفونتهاي مربوط به زخمهاي جراحي، هپاتيت B و عفونت دستگاه ادراري .
عفونت فرصت طلب:
اين عفو نتها بوسيله عوامل فرصت طلب، هنگامي بوجود مي آيند كه نقص در دفاع ميزبان در برابر عفونت وجود داشته باشد و از اينرو ايجاد بيماري نمايد .
عوامل فرصت طلب عبارتند از: تبخال ساده يا باسيل سل انسانها يا بعضي از قارچها.
مراقبت از بيماري:
رسيدگي مداوم از عوامل تعيين كننده بروز و پراكندگي بیماری و ديگر حالات بدي بهداشت و براي موثر بودن اقدامات پيشگيري و درمان ضروري است.مراقبت از بيماري دال بر كار رسيدگي مداوم به شاخصهاي بهداشتي و وضعيت تغذيه ای زيست محيطي كار بهداشتي و ديگر عوامل است كه مي تواند بر سلامتي اثر بگذارد.
مبارزه با بيماري:
روي پيشگيري اوليه و ثانويه متمركز است . اجراي عمليات با اهداف:
1- كاهش ميزان بروز بيماري 2- كاهش دوره بيماري و خطر عود بيماري 3- كاهش اثرات عفونت شامل اثرات فيزيكي و عوارض رواني بيماري 4- كاهش بار اقتصادي بيماري براي مطالعه.
حذف بيماري و ريشه كني بيماري:
قطع انتقال عفونت با پايان دادن به زندگي عامل بيماري زا از طريق مراقبت و محصور كردن بيماري مي گويند.يعني پايان يافتن بيماري در سراسر جهان، تنها بيماري ريشه كن شده آبله است. حذف بيماري براي بيان ريشه كني بيماري در يك منطقه جغرافياي يا سياسي وسيع بكار مي رود. مثلا حذف بيماري براي بيان ريشه كني بيماري در يك منطقه جغرافياي يا سياسي وسيع بكار مي رود.مثلا حذف سرخك يا فلج اطفال در بعضي از كشورها.
كنترل بيماري:
يعني اجراي انواع سطوح پيشگيري كه تاكيد بيشتر بر روي, پيشگيري اوليه و ثانويه متمركزمي باشد.
ناقل بيماري:
ناقل بيماري عبارت است از بند پا يا هر موجود زنده اي مانند حلزون، مگس كه يك عمل بيماري زا را به افراد حساس برساند. انتقال بوسيله ناقل ممكن است بصورت مكانيكي يا بصورت بيولوژيكي باشد. در حالت مكانيكي عامل بيماري زا روي سطح بدن قرار مي گيرد و در حالت بيولوژيك عامل بيماري زا در بدن ناقل چرخه تكاملي خود را طي مي كند.
حامل بيماري:
در بعضي بيماريها يا بعلت كافي نبودن درمان يا بعلت پاسخ ايمني بدن عامل بيماريزا به طور كامل از بين نمي رود و منجر به حالت حامل بودن مي شود.
حامل عبارت است از شخص یا جانور آلوده ای که بدون داشتن یک بیماری قابل تشخیص بالینی، عامل بیماری زا در خود دارد وبه میزان منبع بالقوه عفونت برای دیگران به کار گیرد.حامل ها کمتر از بیماران آلوده کننده هستند ولی از نظر اپیدمیولوژی خطر ناکتر هستند. زیرا از نظر تشخیص ناشناخته هستندو به طور عادی در جامعه زندگی می کنند وبه آسانی عفونت را در شریط مناسب تری در منطقه ای گسترده در طول زمان در بین مردم پخش می کنند.
مخزن بیماری:
محل طبیعی متابولیسم و تکپیر عامل بیماری زا را مخزن بیماری گویند.که عبارتند از انسان ،جانور ،ماده ای که عامل بیماری زا از آن می گذرد و به میزبان در واقع عامل بیماری زای عفونی در آن زندگی می کند و در درجه اول بقای عامل بیماری زا به آن بستگی دارد و جایی است که در آن به نحوی تکثیر می یابد تا بتواند به میزبان حساس منتقل شود.
دفاع میزبان:
دفاع میزبان در برابر عفونت به صورت موضعی یا عمومی ،اختصاصی یا غیر اختصاصی می باشد.شناسایی عوامل بیماری زا که بتواند در ایجاد مکانیسم های متعدد دفاع میزبان تاثیر نماید مشکل است.
مصونیت:
فردی ایمن است که پاد تن های حفاظت کننده یا آنتی باری های حفاظت کننده اختصاصی یا ایمنی ،ناشی از آلودگی قبلی یا ایمنی قبلی را داشته باشد و چنانچه برخورد قبلی با عفونت
رژیم غذایی در بیماران قلبی
پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران
بيماري كرونر قلبي به صورت مشكلاتي از قبيل دردهاي آنژيني و انفاركتوس (حمله قلبي) بروز ميكند. آنچه كه سبب بروز بيماري قلبي ميشود، تشكيل تدريجي رسوبهاي چربي يا پلاكها در لايه داخلي ديواره سرخرگها ميباشد. اين رسوبها سبب محدودكردن عبور خون ميشوند كه اين پديده را تصلب شرايين يا سخت شدن رگها (آترواسكلروز) مينامند.
در اين
بيماري هيچ علامت واضحي وجود ندارد، اما اين تا هنگامي است كه آسيب به
سرخرگها آنقدر جدي شود كه جريان خون به قلب محدود شده و سبب بروز درد شود.
مسدود شدن كامل يك سرخرگ خونرسان به قلب، منجر به حمله قلبي ناگهاني و كشنده
ميشود. روشهاي متداول جهت پيشگيري از تصلب شرايين شامل كاهش فشارخون،
دريافت رژيم غذايي كمچربي، كاهش وزن اضافي و ترك سيگار ميباشد. به برخي
افراد نيز جهت كاهش كلسترول خون، دارو داده ميشود.
تحقيقات
نشان ميدهند كه ارتباط مستقيمي ميان رژيم غذايي و بيماري قلبي وجود دارد و
با دريافت يك رژيم غذايي سالم ميتوان سلامتي قلب و دستگاه گردش خون را حفظ
كرد.
چه غذاهايي براي قلب مفيد هستند؟
كلم برگ،
كلم قرمز، گل كلم، كلم بروكسل، بروكلي، شلغم، چغندر، اسفناج، مارچوبه، لوبيا
سبز، نخود سبز، لوبيا قرمز، لوبيا چشم بلبلي، نخود خشك و عصاره مخمر داراي
ويتامينهاي گروه ب خصوصا اسيدفوليك هستند. تحقيقات متعددي نشان دادهاند كه
اسيد فوليكي كه بطور طبيعي در مواد غذايي يافت ميشود، ميتواند سبب كاهش
مادهاي در خون به نام هموسيستئين شود و به اين ترتيب از ابتلا به تصلب
شرايين پيشگيري كند. دانشمندان بر اين باور هستند كه اين ماده مستقيما به
ديواره رگها آسيب ميرساند و سبب تشكيل رسوبهاي چربي ميشود. تخمين زده شده
است كه افزايش دريافت روزانه اسيد فوليك به ميزان 100 ميكروگرم، سبب كاهش
مرگ مرتبط با
بيماري هاي قلبي به ميزان 7 درصد در
مردان و 5 درصد در زنان ميشود.
در جوامعي
كه مصرف كننده مقادير فراواني از ماهيهاي روغني هستند، مشاهده شده است كه
شيوع بيماريهاي كرونر قلبي كمتر از جوامعي است كه مقدار خيلي كمي ماهي مصرف
ميكنند. ماهيهاي روغني از قبيل ماهي آزاد و ساير ماهيها از قبيل قباد،
حلوا، شير، كيلكا، و اوزونبرون داراي اسيدهاي چرب مفيد ميباشند.
دانشمندان معتقد هستند كه اين مواد باعث كاهش خطر انعقاد خون و همچنين ممانعت
از افزايش چربيهاي مضر خون ميشوند.
مصرف ماهي
حداقل 3 بار در هفته، براي افرادي كه داراي سابقه بيماري قلبي و همچنين
افرادي كه مايل به پيشگيري از ابتلا به اين بيماري هستند توصيه ميشود.
جو دوسر، حبوبات، سيب و گلابي غني از فيبر محلول هستند كه به كاهش سطوح كلسترول خون كمك ميكنند. سير نيز اثر مشابهي دارد. افزايش كلسترول خون، به خصوص ال دي ال (كلسترول بد)، يكي از عوامل خطر عمده در بروز تصلب شرايين است. مصرف منظم چنين غذاهايي به كاهش ال دي ال كمك ميكند.
روغن زيتون، روغن كانولا،
مغزها و دانهها حاوي نوعي از اسيدهاي چرب به نام موفا هستند كه به كاهش
سطح ال
دي ال كمك ميكنند.
ميوهها و سبزيها حاوي ويتامينهاي آنتي اكسيدان (ضد سرطان)، مواد
معدني و مواد مغذي مفيدي هستند كه سبب متوقفكردن آسيب ناشي از عمل مواد
سرطانزا به ديواره سرخرگها ميشوند.
مصرف
حداقل روزانه 3 واحد از اين غذاها توصيه ميشود. سه چهارم ليوان آب ميوه يا
سبزيها به عنوان يك واحد محسوب ميشود كه معادل يك عدد ميوه متوسط يا يك
ليوان سبزي خرد شده خام يا نصف ليوان پخته است.
از چه غذاهايي بايد پرهيز كنيم؟
گوشت و فرآوردههاي آن،
لبنيات پرچربي و كره، غني از نوعي چربي هستند كه باعث افزايش سطح ال دي ال
در خون ميشوند. مصرف
اين غذاها را بايد به حداقل رساند.
همچنين مصرف كيك و بيسكويت
به علت نوع چربي بكار رفته در آنها سبب افزايش سطح ال دي ال ميشود.
انواع غذاها و سوپهاي آماده مصرف و يا كنسرو شده، غذاهاي بيرون از
منزل، سوسيس و كالباس و گوشتهاي نمك سود شده و بطور كلي گوشت و فرآوردههاي
آن و همچنين تنقلات شور، سرشار از نمك (سديم كلرايد) هستند. دريافت زياد سديم
با فشارخون بالا ارتباط دارد كه از عوامل خطر جدي در بروز بيماري قلبي
ميباشد. كاهش مصرف اين نوع غذاها و نمك طعام سر سفره به كاهش فشارخون كمك
ميكند.
چند نكته:
به سيگاريها توصيه ميشود كه به ترك سيگار مبادرت ورزند زيرا نيكوتين سبب افزايش ضربان قلب، افزايش فشارخون و افزايش نياز بافت قلب به اكسيژن ميشود. با مصرف سيگار توانايي خون در حمل اكسيژن كاهش مييابد. عوامل سرطانزاي دود سيگار به ديواره سرخرگها آسيب ميرسانند. استراحت و شلكردن عضلات، جهت كاهش ميزان استرس لازم است. استرس از طريق افزايش هورمونهاي استرس (از جمله آدرنالين) سبب توليد و افزايش كلسترول ميشود.